هویت ده:

دهستان گلین قیه از توابع بخش مرکزی شهرستان مرند در استان آذربایجان شرقی قرار دارد.

موقعیت:

دهستان گلین قیه در شمالی غربی شهرستان مرند در فاصله 35 کیلومتری این شهرستان قرار دارد وسعت آن حدود 25 کیلومتر مربع با تراکم نسبی 92 نفر در کیلومتر مربع و ارتفاع از سطح دریا 1500 مترکه از شمال با روستای زال و از غرب با روستای دیزج قربان و از جنوب با شهر یامچی و از شرق با شهر یامچی و از شرق با اراضی روستاهای عریان تپه و هرزند عتیق همجوار می­باشد.

ناهمواری­ها:

در شمال دهستان کوه خان امیر به زبان محلی خوندمر قرار دارد و در جنوب غرب کوه گوزی بایر در جنوب کوه­های کم ارتفاع دره لر که شامل سالابین، وورن درسی، سالی دره، داغلاما، کبریت درسی، خدیجه درسی و گن ناو می­باشد و کوه نسبتا کم ارتفاع کفتارلیق در وسط دشت هرزندات قرار دارد.

اراضی هموار دهستان که بطور کلی دشت هرزندات گفته می­شود که در زبان محلی شامل شورجا، اُرتایول، قاباخ تپه، خطاب، اوچ تپه و اسمادین و تاپ تاپ و دوز

اقلیم آب و هوا:

 آب و هوای دهستان معتدل کوهستانی است که در زمستان به دلیل ارتفاع زیاد حدود 1470 متر از سطح دریا نسبتا سرد و در تابستان خنک می­باشد به دلیل تغییرات اقلیمی در سطح جهان نسبت به قدیم آب و هوایش دگرگون شده و میزان بارش به شکل چشمگیری کاهش یافته است.

منابع آب:

 آب مورد نیاز اهالی در گذشته از چشمه وسط روستا تأمین می­شد ولی در سال 52 با لوله­کشی آب به محله­ها و بقیه شیر برداشت مورد استفاده عموم قرار می­گرفت ولی بعدا لوله­کشی به منازل انجام گرفت و آبیاری زمین­های کشاورزی در گذشته از قنوات از جمله قنات خشک شده اوچ تپه، مومن خرپشته، اسماعیل قلی، زنه و قنوات دایر عباس­آباد، خیردا کهریز، یوخاری کهریز و تزکهریز انجام می­شد که به دلیل حفر چاه­های عمیق و برداشت بی­رویه از آبهای زیرزمینی و آبیاری سنتی سطح آبهای زیرزمینی سال به سال کاهش می­یابد و منطقه با بحران بی­آبی مواجه است که همه چشم انتظار آب آراز به دشت حاصلخیز هرزندات و اراضی گلیه­قیه هستند که خدا کند روزی وعده­های مسئولین به واقعیت تبدیل شود.

جنس خاک:

خاک کشاورزی هرزندات متنوع است در شمال دشت خاک حاصلخیز و عمدتاً شنی و در جنوب آن خاک حاصلخیز و آبرفتی است و در شرق دشت خاک از نوع رسی و آهکی و در غرب نیز خاک بسیار حاصلخیز توأم با ماسه است به دلیل شیب زمینهای مجاور به کوه­ها فرسایش وجود دارد به دلیل شیب زیاد آبهای سطحی بعد از بارندگی به سیلاب تبدیل شده  علاوه بر اینکه آبهای سطحی از منطقه خارج می شوند موجب فرسایش خاک شده از مقامات انتظار می­رود که با اجرای طرح آبخیزداری در دشت هرزندات علاوه بر اینکه موجب تقویت آبهای زیرزمینی خواهد شد موجب جلوگیری از فرسایش خواهد شد لایه آبرفتی در دشت تقریباً 60 الی 90 متر است.

پوشش گیاهی:

پوشش گیاهی در کوه­ها عمدتاً از نوع استپ کوهی نظیر گون، اولمزو... که به دلیل شیب تند کوه­ها و سنگلاخی برودن و چرای بی­رویه خاک به شدت فرسایش یافته و در بعضی مناطق بوته­های خاردار روئیده است. و در زمینهای هموار که عمدتاً به زیر کشت دیم می­رود محصولاتی نظیر گندم، جو، نخود و هندوانه دیمی کاشته می­شود. و زمان آیش­بندی محصولات رعایت می­شود.

حیوانات:

حیوانات اهلی: گوسفند، بز، گاو، الاغ، اسب و ماکیان و...

حیوانات وحشی: گرگ، روباه، کبک، شاهین، کرکس، انواع مار و...

تاریخچه ده:

دهستان گلین­قیه به روایت معتبر حدود چهارصد سال قبل با مهاجرت عده­ای از هرزندات عتیق به دلیل اختلاف طایفه­ای به این مکان مهاجرت کردند و در کنار چشمه کنونی ساکن می­شوند و به علت اینکه شمال و جنوب این مکان کوه است هم دلایل امنیتی و هم به دلیل اینکه در زمستان از بادهای سرد شمالی در امان باشند این مکان را انتخاب نموده­اند.اولین خانه­ای که ساخته شده جد ششم حاج عبدالعلی ادبی ساخته و بعد از آن خانه­ی عبدالرحیم مرادی و... بوده است.

وجه تسمیه ده:

نام ده در زبان محلی گلین قیه گفته می­شود اما مسلم است که نام واقعی و صحیح ده گلن قیه است طبق اسناد و روایت معتبر حدود چهارصد سال پیش که هنوز در این مکان دهی وجود نداشت سنگی بزرگ که در شمال آن واقع بوده و از چندین جای سنگ بزرگ ترک­ها و شکاف­هایی ایجاد شده بود که در حال ریزش بود و هرزندی­ها به زبان محلی به آن گلن قیه می­گفتند که در یک روز زمستانی اهالی هرزند صدای مهیبی می­شنوند و هراسان بیرون می­آیند و می­بینند که گرد و خاک از گلن قیه بالا می­رود و می­گویند گلن قیه گلدی و هنوز هم بقایای آن سنگ بزرگ در شمال دهستان در کوه­های خان امیر به چشم می­خورد عبدالعلی کارنگ نیز در کتاب خود به این واقعیت اشاره می­کند. لازم به ذکر است نام گلن قیه قبل از مهاجرت اهالی هرزند عتیق به این منطقه اطلاق می­شد و در زبان هرزندی گلن قیه که ترکی است نمی­تواند با آن تطبیق کند.

روایت بی­پایه و اساس دیگر:

بعضی­ها می­گویند در زمانهای قدیم گلینی (عروس) بود که هنگام هجوم دشمن به خاطر شرم و حیا و پاکدامنی به سنگ تبدیل شده که کاملاً خرافی و بی­پایه و اساس است.

اماکن و بناهای تاریخی:

حمام عمومی:

 این مکان در وسط روستا قرار دارد و حدود 180 سال پیش با مشارکت اهالی ساخته شده و معمار و بنای آن شخصی بنام استا ولی از اهالی هرزند جدید بود این بنا در مدت دو سال ساخته شده و آب آن از چشمه بغلی آن تأمین می­شد. که از طریق کانال زیرزمینی به مخزن حمام هدایت و پس از گرم شدن مورد استفاده قرار می­گرفت. حتی اهالی روستاهای همجوار نیز برای استحمام به این مکان می­آمدند و از دیگر بناهای تاریخی می­توان به غسالخانه و شهرک و بناهای آن و مساجد، حسینه و آغلهای داغلاما، منطقه باغدره، کول تپه و خانه­های قدیمی را نام برد.

سیمای ده:

روستای گلین قیه به شکل خطی است که از غرب و شرق در کنار رودخانه قرار گرفته و اکثر کوچه­ها و معابر به میدان ختم می­شود و اکثر اماکن عمومی نظیر مسجد، چشمه، حسینیه و مدارس، حمام قدیمی در کنار همین میدان قرار دارد و در حال حاضر 750 خانوار در این روستا زندگی می­کنند که به دلیل فراوانی سنگ و گل جنس مصالح ساختمانی قدیمی از آنهاست و اکثر این خانه­ها کم­دوام و نیاز به مقاوم­سازی دارند.

به لحاظ اینکه خانه­های روستایی از نظر ابعاد بزرگ و دارای چندین اتاق و ایوان مخصوص پخت نان، طویله، انباری ذخیره کاه، اتاق مخصوص گله و ... هستند.

امام امروز ه خانه های جدیدی که ساخته می­شود با نظارت بنیاد مسکن و تقریباً شبیه خانه­های شهری ساخته می­شود. روستای گلین­قیه دارای دو مسجد به نامهای مسجد جامع که توسط شخص خیری بنام برق­لامی احداث گردیده و مسجد موسی­ بن جعفر و حسینه و زینبیه و عباسیه که به همت اهالی ساخته شده­اند این روستا چهار باب مدرسه که شامل مدرسه نور ایمان، رقیه ، مصیبه و یک مدرسه متروکه می­باشد.

ساخت جمعیت:

1-تعداد جمعیت:

طبق آخرین سرشماری و باستناد مرکز بهداشت گلین­قیه جمعیت این دهستان در سال 1394 بالغ بر 2332نفر می­باشد به طور کلی دهستان گلین قیه با توجه به آمار و ارقام یک روستای مهاجرفرست بوده است که مهمترین علل طبیعی آن خشکسالی، نبود آب آشامیدنی و علل اقتصادی، کمبود درآمدو رسیدن به رفاه و آسایش و اشتغال می­باشد و از علل فرهنگی و اجتماعی آن می­توان به تحصیل فرزندان و چشم هم چشمی اشاره کرد.

ساخت نظامی اجتماعی روستا:

1-روابط عمود مالک با روستاییان در گذشته

در گذشته روستای گلین قیه به صورت ارباب رعیتی اداره می­شد و اولین ارباب دهستان به نام حاج حسن فرشید اداره می­شد و کشاورزان زراعت می­کردند و در هنگام برداشت محصول مباشر ارباب بهره مالکانه را از آن کسر می­کرد و کشاورز حق نداشت بدون پرداخت حق ارباب محصول را به خانه برد تا سرانجام در اصلاحات ارضی مردم روستا پول جمع کردند و آن را به مبلغ 12 تومان از ارباب خریداری کردند. بعد از آن روستا توسط ریش­سفیدان اداره می­گردید از جمله آن می­توان به حاج میرحسین فرهنگی  و مهدی نیرومند اشاره کرد که بیشتر اختلافات روستائیان بوسیله همین ریش­سفیدان حل می­گردید.